دسته‌بندی نشده, روانشناسی و علوم تربیتی

نامه:مطالعه ارتباط بین ویژگی های شخصیتی و بهزیستی روانشناختی با سلامت


متن کامل پایان نامه مقطع کارشناسی ارشد رشته :روانشناسی

گرایش :روانشناسی عمومی

عنوان : مطالعه ارتباط بین ویژگی های شخصیتی و بهزیستی روانشناختی با سلامت روان درمعلمان دوره ابتدایی شهر ساری

دانشگاه آزاد اسلامی واحد ساری

پایان نامه برای دریافت درجه کارشناسی ارشد M.A

رشته روانشناسی عمومی

عنوان:

مطالعه ارتباط بین ویژگی های شخصیتی (درونگرایی وبرونگرایی) وبهزیستی روانشناختی  با سلامت روان درمعلمان دوره ابتدایی شهر ساری

استاد راهنما:

دکتر حسین فکوری حاجی یار

استاد مشاور:

دکترعزت­اله بالویی

زمستان 1392

برای رعایت حریم خصوصی نام نگارنده پایان نامه درج نمی شود

(در فایل دانلودی نام نویسنده موجود است)

تکه هایی از متن پایان نامه به عنوان نمونه :

فهرست مطالب

عنوان                                                                                                         صفحه

چکیده..................................................................................................................................................................1

فصل یکم: کلیات پژوهش

مقدمه......................................................................................................................................3

بیان مسئله.................................................................................................................................4

اهمیت و ضرورت پژوهش............................................................................................................6

اهداف پژوهش............................................................................................................................8

سؤال های پژوهش......................................................................................................................9

فرضیه­های پژوهش.....................................................................................................................10

تعاریف متغیرها و اصطلاحات....................................................................................................12

فصل دوم: ادبیات و پیشینه پژوهش

مقدمه..............................................................................................................................................16

شخصیت............................................................................................................................................16

رویکردهای مهم مربوط به شخصیت.................................................................................................................19

عوامل مهم در شکل­گیری شخصیت................................................................................................................22

تعاریف سلامت روان.........................................................................................................................................23

نظریه­های مربوط به سلامت روانی....................................................................................................................24

خصوصیات افراد دارای سلامت روانی..............................................................................................................35

تعریف بهزیستی روان­شناختی............................................................................................................................35

نظریه­های مربوط به بهزیستی روان­شناختی........................................................................................................36

پیشینه داخلی......................................................................................................................................................39

پیشینه خارجی....................................................................................................................................................43

فصل سوم: روش انجام پژوهش

مقدمه ................................................................................................................................................................46

طرح پژوهش.....................................................................................................................................................46

جامعه آماری......................................................................................................................................................46

حجم نمونه و شیوه نمونه­گیری..........................................................................................................................46

روش جمع آوری داده­ها....................................................................................................................................46

روش تجزیه و تحلیل داده­ها..............................................................................................................................47

ابزار گردآوری داده­ها.........................................................................................................................................47

فصل چهارم: تجزیه و تحلیل داده­ها

متن کامل در سایت امید فایل 

مقدمه.................................................................................................................................................................52

تجزیه و تحلیل توصیفی داده­ها.........................................................................................................................52

تجزیه و تحلیل استنباطی داده­ها.........................................................................................................................60

فصل پنجم: نتیجه­گیری و پیشنهادها

مقدمه.................................................................................................................................................................80

بحث و نتیجه­گیری فرضیه­های پژوهش.............................................................................................................80

محدودیت­های پژوهش......................................................................................................................................83

پیشنهادهای پژوهش...........................................................................................................................................83

منابع

منابع فارسی.......................................................................................................................................................85

منابع انگلیسی.....................................................................................................................................................90

پیوست­ها............................................................................................................................................................92

چکیده انگلیسی...............................................................................................................................................104


فهرست جداول

عنوان                                                                                                                صفحه  

جدول (1-4) : توزیع فراوانی نمونه از بابت جنسیت......................................................................................52

جدول(2-4) : توریع فراوانی نمونه از بابت تحصیلات.....................................................................................53

جدول (3-4) : شاخص­های آماری متغیرهای مورد بررسی به تفکیک جنسیت................................................55

جدول (4-4) : شاخص­های آماری متغیرهای مورد بررسی به تفکیک تحصیلات..........................................................................................................................................................56

جدول(5-4):توزیع فراوانی نمونه از بابت بحرانی بودن سلامت روانی به تفکیک جنس.................................................................................................................................................................57

جدول(6-4):. توزیع فراوانی نمونه از بابت بحرانی بودن سلامت روانی به تفکیک تحصیلات.........................................................................................................................................................58

جدول (7-4) : توزیع فراوانی نمونه از بابت بی­ثباتی شخصیت به تفکیک جنس..................................................................................................................................................................58

جدول(8-4) : توزیع فراوانی نمونه از بابت برون­گرایی شخصیت به تفکیک جنس.................................................................................................................................................................59

جدول(9-4) : محاسبه شاخص­های متغیر سلامت روانی به تفکیک ویژگی ثبات شخصیتی............................................................................................................................................................60

جدول (10-4): آزمون تی دو نمونه ایی مستقل فرضیه اول...........................................................................  .61

جدول (11-4): محاسبه شاخص­های متغیر سلامت روانی به تفکیک وبژگی­های شخصیتی درون­گرا و برون­گرا ......................................................................................................................................................................... 62

جدول (12-4) : آزمون تی دو نمونه­ایی مستقل فرضیه دوم ........................................................................... 62

جدول(13-4): محاسبه شاخص­های متغیر بهزیستی روان­شناختی به تفکیک ویژگی ثبات شخصیتی............................................................................................................................................................63

جدول (14-4) : آزمون تی دو نمونه­ایی مستقل فرضیه سوم  ..........................................................................64

جدول (15-4): محاسبه شاخص­های متغیر بهزیستی روان­شناختی به تفکیک وبژگی­های شخصیتی درون­گرا و برون­گرا  ...........................................................................................................................................................65

جدول (16-4): آزمون تی دو نمونه ایی مستقل فرضیه چهارم......................................................................... 65

جدول (17-4): نتایج فرضیه­های فرعی اول تا چهارم.......................................................................................67

جدول (18-4): محاسبه شاخص­های مولفه­های سلامت روانی به تفکیک ویژگی ثبات شخصیتی...................67

جدول (19-4): آزمون تی دو نمونه­ایی مستقل فرضیه پنجم ............................................................................68

جدول(20-4): محاسبه شاخص­های مولفه­های سلامت روانی به تفکیک ویژگی­های شخصیتی درون­گرا و برون­گرا..............................................................................................................................................................70

جدول (21-4): آزمون تی دو نمونه­ایی مستقل فرضیه ششم  ..........................................................................71

جدول (22-4): ضریب همبستگی بین بی­ثباتی شخصیتی و سلامت روانی......................................................72

جدول (23-4): آزمون قابل اعتماد بودن رگرسیون با متغیر وابسته سلامت روانی............................................73

جدول (24-4): آزمون معنی­داری ضرائب رگرسیون با متغیر وابسته سلامت روانی..........................................73

جدول (25-4): آزمون قابل اعتماد بودن رگرسیون با متغیر وابسته روان شناختی بهزیستی...............................74

جدول(26-4): جدول شماره 4-26: آزمون قابل اعتماد بودن رگرسیون با متغیر وابسته روان شناختی بهزیستی.............................................................................................................................................................74

جدول شماره (27-4): آزمون معنی­داری ضرائب رگرسیون با متغیر وابسته روان­شناختی بهزیستی .................75

جدول شماره (28-4):ضریب همبستگی بین برون­گرایی شخصیت و سلامت روانی........................................76

جدول شماره( 4-29): آزمون قابل اعتماد بودن رگرسیون با متغیر وابسته سلامت روانی.................................76

جدول شماره (30-4): ضریب همبستگی بین برون­گرایی شخصیتی و روان­شناختی بهزیستی..........................77

جدول شماره (31-4): آزمون قابل اعتماد بودن رگرسیون با متغیر وابسته روان­شناختی بهزیستی.....................77

جدول شماره(32-4): آزمون معنی­داری ضرائب رگرسیون با متغیر وابسته روان­شناختی بهزیستی....................78

 

فهرست نمودارها

نمودار                                                                                                              صفحه

نمودار(1-4): بررسی وضعیت جنسیت.............................................................................................................53

نمودار(2-4): بررسی وضعیت تحصیلات.........................................................................................................54

 

چکیده

پژوهش حاضر به منظور مطالعه ارتباط بین ویژگی­های شخصیتی (درونگرایی وبرونگرایی) وبهزیستی روان­شناختی با سلامت روان درمعلمان دوره ابتدایی شهر ساری می­باشد.روش تحقیق توصیفی از نوع همبستگی است.جامعه پژوهش شامل کلیه معلمان دوره ابتدایی شهر ساری که614نفر می­باشد. حجم نمونه 234 نفر است که به صورت تصادفی ساده انتخاب شدند.ابزارهای پژوهش عبارتند از :پرسشنامه شخصیت آیزنک و پرسشنامه بهزیستی روان­شناختی ریف و پرسشنامه سلامت عمومی گلدبرگ و هیلر استفاده شد. نتایج همبستگی پیرسون نشان می دهد، بین سلامت روانی و بهزیستی روان­شناختی معلمان با وبژگی­های شخصیتی ارتباط­معنی­داری وجود دارد.همچنین ابعاد ویژگی­های شخصیتی می­توانند سلامت روانی و روان­شناسی بهزیستی را پیش­بینی کند.

 

واژگان کلیدی: ویژگی­های شخصیت، بهزیستی روان­شناختی، سلامت روان

 

                      فصل اول : کلیات پژوهش

 

 

مقدمه

منابع انسانی از عوامل مؤثر انسانی در هر سازمانی است. این موضوع در آموزش و پرورش اهمیت بیشتری دارد؛ زیرا این نهاد پرورش­دهنده منابع انسانی ماهر برای هر سازمانی است. بنابراین آموزش و پرورش به افرادی علاقه­مند برای اثربخشی بیشتر در سیستم تعلیم و تربیت نیازمند است(برومند،1383).باتوجه به اینکه در جوامع انسانی نهاد آموزش و پرورش از اهمیت ویژه­ای برخوردار است،این نهاد از مهمترین عوامل رشداجتماعی،اقتصادی و تربیتی هر جامعه است و عامل رشد آگاهی و سازماندهی نیروی انسانی برای رشد توسعه جوامع ، نظام آموزش و پرورش بشمار می­رود.در نظام آموزش و پرورش هر کشوری عوامل و عناصر متعددی در شکل،کیفیت و پیشبرد اهداف آن نظام مؤثر است. معلم به عنوان یکی از این عناصر اهمیت خاصی در نظام تعلیم و تربیت دارد و سلامتی او می­تواند در تحقق نظام آموزش و پرورش تأثیر بسزایی داشته باشد(علاقه­بند،1387).از آنجاییکه در دنیای پیچیده و پیشرفته امروزی برای تربیت نیروهای متخصص و کارآزموده باید به یک نظام تعلیم و تربیت کارآمدتکیه کرد. یک معلم محبوب و موفق و اثربخش ، بطور مسلم علاوه بر بهرهمندی از دانش و تخصص ویژه معلمی و تجربه علمی باید دارای ویژگیهای شخصیتی معینی هم باشد، تا در مجموع کارایی و اثربخشی فعالیتهای او تضمین شود.نیاز روزافزون به نیروی انسانی در بخش­های مختلف تولیدی، خدماتی و بکارگیری نیروهای مناسب در مقاصد مختلف، موجب توجه و همسو نمودن انسانها را با تمایلات خویش پدیدآورده است .ازآنجایی که انسانها در ابعاد مختلف دارای تفاوت­هایی می­باشندو این تفاوت­ها در توانایی، استعدادها رغبت­ها و سرانجام در شخصیت نمود پیدا می­کند.شناخت ویژگی­های شخصیتی معلمان با سلامت روان آنان باعث می­شود که دانش­آموزان در انتخاب شغل ،سلامتی روانی و رضایت شغلی درآینده دچار مشکل نشوند. و در محیط خویش بتواننداز توانایی­ها و مهارت­های خویش در جهت مطلوب استفاده و ارزشهای خود را به عرصه ظهور برسانند. البته شخصیت و تعادل روانی معلمان بیش از سایر طبقات اجتماعی موردنظر و دارای اهمیت است زیرا تماس نزدیک معلم با دانش­آموزان و تأثیر و نفوذی که بر آنها دارد نقش مهمی در سلامت روانی و فکری دانش­آموزان خواهد داشت.اگر وضعیت سلامت روانی معلمان شناسایی گردد و به منظور بهبود روانی آنها برنامه­ریزی شود،عملکرد تحصیلی دانش­آموزان نیز بهتر گردیده و با کاهش نرخ افت تحصیلی دانش­آموزان کمک شایانی نیز به اقتصاد آموزش و پرورش می­شود. از آنجایی که بیش از 5/1کودکان و نوجوانان دنیا از اختلال­های روانی خفیف تا شدید رنج می­برند و تنها 20% و یا حتی کمتر،خدمات سلامت روان مورد نیاز خود را دریافت می­کنند.به دلایل بسیار، مدرسه جایگاه اساسی برای سازماندهی و ارائه خدمات سلامت روان به دانش­آموزان است .پژوهش­ها نشان داده است که مدارس و معلمان در ارتقای سلامت روان ، شناسایی کودکان در معرض خطر اختلالات روانشناختی و ارجاع آنان برای دریافت کمک­های تخصصی نقش اساسی دارند. البته تمامی این موارد زمانی معنی خواهد داشت که معلم نیز، خود دارای سلامت روانی باشد تا بتواند توانایی برقراری ارتباط مناسب با محیط فردی و اجتماعی ، برخورد منطقی با تضادها و استرس­های زندگی و حل آنها به شیوه­ای سودمند و مناسب را داشته باشند (همان منبع) . لذا این پژوهش با هدف مطالعه ارتباط ویژگی­های شخصیتی و بهزیستی روان­شناختی با سلامت روانی در معلمان مقطع ابتدایی انجام  می­شود . امید است یافته­ها و نتایج این پژوهش بتواندگامی اساسی درجهت شناخت بهتر و علمی­تر معلمان بردارد و مقدمه و زمینه­ساز مناسبی برای تحقیقات وسیعتر و برنامه­ریزی­های مناسب و اساسی جهت پیشرفت این افراد را فراهم سازد .

بیان مسأله

با توجه به این که تفاوت­های شخصیتی همچنین از طریق کارکردهایی که برای روی کردن به دنیای عینی خارجی و دنیای ذهنی درونی به کار می­بندیم جلوه­گر می­شوند . این کارکردها شامل تفکر ، احساس درونی ، احساس بیرونی و شهود است . تفکر یک فرآیند مفهومی است که معنا و شناخت را فراهم می­کند ؛ احساس درونی یک فرآیند ذهنی وزن دادن و ارزش­گذاری است . احساس بیرونی ادراک هشیارانه اشیاء مادی است و

شهود شامل ادراک به شیوه ناهشیارانه است .

از دیدگاه یونگ هیچ­کس به طور کامل درون­گرا و برون­گرا نیست . در هر لحظه معین نگرش غالب می­تواند تحت نفوذ موقعیت قرارگیرد. به عنوان مثال ، شخصی که طبیعتا" درون­گرا است ممکن است در موقعیتی که  اساسا" مورد علاقه اوست مردم­آمیز و اجتماعی شود.

عملکرد انسان ، دستخوش عواملی است که روند زندگی فردی ، خانوادگی ، اجتماعی ، و گوناگونی شغل­ها ، سلامت روانی افراد را تحت تأثیر قرار داده است .در سال­های اخیر توجه به سلامت روانی کارکنان و تأثیر سلامت روانی و جسمی در عملکرد کارکنان مورد توجه سازمان­ها قرار گرفته به نحوی که بسیاری از سازمان­ها تدریس می­کنند تا از طریق پژوهش­های علمی سعی در شناخت منابع ، ایجاد فشار و تنش در محیط کارکنان نمود ، تا بتواند از طریق راهکارهای مناسب محیط­های شغل مطلوب را برای کارکنان فراهم آورند و در نتیجه رضایت و عملکرد شغلی کارکنان را افزایش دهند (موسوی ،1378).

افراد با هر جنبه از شخصیت به شیوه­هایی رفتار می­کنند و دارای انتظارات خاصی هستند توانایی و مهارت رفتاری منحصر به فرد و نیز نیازهای متفاوتی دارند و براساس الگوی شخصیتی خود دارای نیازها ، انتظارات ، انگیزه­ها ، توقعات و اهداف خاصی می­باشند .از طرفی سازمان­ها و نیز برحسب اهداف ، وظایف و فعالیت­های خود نیازها ، انتظارات و توقعات خاصی را ارضاء می­کنند ، بنابراین برای هر یک از انواع شخصیت­های متفاوت شغل­های متفاوتی مناسب است ( نریمان و همکاران ، 1386) .

بنابراین با توجه به ویژگی افراد برون­گرا (اجتماعی ، هدفمند ، با اراده و مصمم ، دقیق و خوش قول و فعال) و وجدانی بودن (سخت کوش ، دارای انگیزشی مؤفقیت ، مسئولیت­پذیر ، دنبال کردن هدفمندانه اهداف کلی ، متعادل) و درون­گرایی که ارتباط منفی و  معناداری با سلامت روان داشته و افراد نمرات پایینی در این بعد گرفته­اند (افسردگی ، نداشتن اضطراب ، نگرانی و غمگینی) می توان گفت که بهترین پیش­بین برای سلامت روان هستند ومی­توان در جهت افزایش عملکرد شغلی و بهره­بری سازمان برتوانمندسازی افراد بر ابعاد فوق پافشاری کرد .

با توجه به این نتایج می­توان گفت افرادی که از نظر جسمانی ( عمل­کردن کامل بدن که سلامتی زیست شناختی را در نظر می­آورد ) و کارکرد اجتماعی ( طرز فکر در ارتباط با کارکرد اجتماعی­اش در اجتماع و ارتباط با افراد دیگر ) در وضعیت متناسبی قرار دارند . می­توانند عملکرد مناسبی در ارتباط با شغل خود داشته باشد .

از این رو ، پژوهش­های متفاوتی در این حوزه می­تواند نواقص و کاستی­های موجود را مشخص و راه را برای برطرف کردن آنها هموار سازد . احتمالا یکی از عواملی که می­تواند روی عملکرد معلمان اثرگذار باشد ویژگی­های شخصیتی آنان است گرچه اطلاع از درون انسان­ها و شخصیت آنان کار بس مشکلی است اما شناخت شخصیت یک روزنه بسیار گویا دارد و آن رفتارهای بارز افراد است . همچنین پژوهش در باب عملکرد شغلی و رفع مشکلاتی که منجر به افزایش سلامت روان می­گردد در صنعت و سازمان از اهمیت ویژه­ای برخوردار است .

پژوهشگر به دنبال یافتن جوابی برای این سؤال است که ارتباط بین ویژگی­های شخصیتی (درون­گرایی و برون­گرایی ) و بهزیستی روان­شناختی با سلامت روان در معلمان دوره ابتدایی چگونه است ؟

اهمیت و ضرورت

برحسب آمارهایی که کشورهای مختلف ارائه می­دهند ، تعداد افراد مبتلا به مشکلات روانی به­طور مداوم روبه ازدیاد است . به­عنوان مثال براساس پژوهش­هایی که در آمریکا انجام شده پیش­بینی می­شود که از هر 20 نفر انسان یک نفر به بیمارستان روانی خواهد رفت و یک نفر دیگر بطور موقت خارج از بیمارستان دچار اختلال روانی خواهد شد ( شاملو ، 1381) . بعضی پژوهش­های اولیه در ایران نیز رشد روزافزون مشکلات روانی را تأیید می­کند . به­عنوان مثال ، شیوع اختلال­های روانی از 7/11% در مطالعه باش ( صاحب­الزمانی ، 1342 ) تا 2/43% در مطالعه داویدیان ، ایزدی ، نهاپتیان و معتبر (1353) رسیده است . دیگر مطالعات انجام شده در این زمینه نیز ارقام مشابهی را گزارش می­کنند . بنابر ازدیاد روزافزون مشکلات روانی که بخشی از اعتبارات دولت را به خود اختصاص می­دهد و اثرات اجتماعی ناگواری درپی دارد ، توجه مسئولین و متخصصین به این مشکلات ودر نتیجه به بهداشت روانی را می­طلبد . ارتباط تنگاتنگ بیماری­های جسمی با مشکلات روانی ضرورت توجه به بهداشت روانی را دوچندان می­کند . ازآنجائیکه به لحاظ تئوریک هدف آموزش و پرورش و بهداشت روانی یکی است . به این معنی که مقصود هر دو ساختن انسان­هایی سالم ، مفید و خوشبخت است ، ضرورت چنین مطالعه­هایی در آموزش و پرورش مشخص می­شود .

اگر وضعیت سلامت روانی معلمان شناسایی شود و در جهت بهبود سلامت روانی این قشر از اجتماع برنامه­ریزی شود و آنگاه اینکار باعث بهتر شدن عملکرد تحصیلی دانش آموزان خواهد شد و این امر باعث کاهش نرخ افت تحصیلی می­شود که این امر کمک شایانی را به اقتصاد آموزش و پرورش خواهد کرد .

از طرف دیگر تماس نزدیک معلم با دانش آموزان و نفوذی که وی برآنها دارد نقش مهمی در سلامت فکری و روانی آنها ایفا می­کند ، این تأثیر و نفوذ رفتار معلم در دانش آموزان ممکن است به صورت مستقیم یا غیرمستقیم صورت پذیرد و به­صورت­های گوناگون بروز کند ، لذا مطالعه سلامت روانی آنان از اهمیت فوق­العاده­ای برخوردار است . زیرا معلمان به­صورت مستقیم و غیرمستقیم درآینده کشور نقش تعیین­کننده دارند .

همچنین یافته­های این پژوهش می­تواند در موارد زیر کاربرد داشته باشد :

- انتخاب معلمان با بصیرت بیشتر .

- ارتقاء سطح پیشرفت تحصیلی دانش آموزان از طریق ارتقاء سطح سلامتی معلمان .

- برآورد میزان آسیب­پذیری درجهت تدوین برنامه­های پیشگیری از فرسودگی شغلی و ازکارآفتادگی معلمان .

- شناخت افراد یا گروه­های درمعرض خطر یا دارای ریسک بالا و اتخاذ تدابیر پیشگیرانه و یا درمانی .

- شناخت متغیرهایی که بیشترین همبستگی را با اختلالات روانی دارند و برنامه­ریزی درجهت تعدیل و یا کنترل آنها .

- تهیه مواد آموزشی مناسب برای آموزش بهداشت روانی برای معلمان در بدو استخدام .

اهداف پژوهش

اهداف اصلی پژوهش

1-مطالعه ارتباط بین سلامت روانی و بهزیستی روانشناختی معلمان با وبژگی­های شخصیتی در معلمان دوره ابتدایی

2-مطالعه ابعاد ویژگی­های شخصیتی با سلامت روانی و بهزیستی روان­شناسی در معلمان دوره ابتدایی

3-ارائه رهنمودها و پیشنهادات به دست اندرکاران مربوطه.

اهداف فرعی پژوهش

- مطالعه تفاوت بین سلامت روانی با ویژگی­های شخصیتی باثبات و بی­ثبات در معلمان دوره ابتدایی

-مطالعه تفاوت بین سلامت­روانی با ویژگی ­های شخصیتی درونگرا و برونگرا  در معلمان دوره ابتدایی

-مطالعه تفاوت بین بهزیستی روان­شناختی با ویژگی­های شخصیتی باثبات و بی‏ثبات در معلمان دوره ابتدایی

-مطالعه تفاوت بین بهزیستی روان­شناختی با ویژگی­های­شخصیتی درونگرا و برونگرا در معلمان دوره ابتدایی

-مطالعه تفاوت بین مولفه­های سلامت­روانی با ویژگی­های­شخصیتی باثبات و بی­ثبات در معلمان دوره ابتدایی

-مطالعه تفاوت بین مولفه­های سلامت روانی با ویژگی­های­شخصیتی درونگرا و برونگرا در معلمان دوره ابتدایی

- مطالعه تفاوت بین ویژگی بی­ثباتی شخصیت(بی­ثبات/ باثبات) با سلامت روانی در معلمان دوره ابتدایی

- مطالعه تفاوت بین ویژگی بی­ثباتی شخصیت(بی­ثبات/ باثبات) با بهزیستی روان­شناختی در معلمان دوره ابتدایی